روزها

یك اتفاق 13 آذر 1293

هیچ و پوچِ یک بی‌طرفی

نویسنده: حمیدرضا محمدی
«نظر به این‌که در این اوقات متاسفانه بین دول اروپا نایره جنگ مشتعل است و ممکن است این محاربه به حدود ممالک ما نزدیک شود و نظر به این‌که روابط ودادیه ما بحمدالله با دول متخاصمه برقرار است...
«نظر به این‌که در این اوقات متاسفانه بین دول اروپا  نایره جنگ مشتعل است و ممکن است این محاربه به حدود ممالک ما نزدیک شود و نظر به این‌که روابط ودادیه ما بحمدالله با دول متخاصمه برقرار است برای اینکه عموم اهالی از نیات مقدسه ما در حفظ و صیانت این روابط حسنه نسبت به دول متحاربه مطلع باشند امر و مقرر می‌فرمائیم که جناب مستطاب مستوفی‌الممالک رییس‌الوزراء و وزیر داخله فرمان ملوکانه را به فرمانفرمایان و حکام و مأمورین دولت ابلاغ دارند که دولت ما در این موقع مسلک بی‌طرفی را اتخاذ و روابط دوستانه خود را با دول متخاصمه کماکان حفظ و صیانت می‌نماید». این بخشی از متن دستور احمدشاه قاجار است که روز یکشنبه نهم آبان 1293 یعنی درست چهار ماه و هفت روز پس از آغاز نبرد صادر کرد تا رسما بی‌طرفی ایران را اعلام کرده باشد اما از آن‌جا که ایران از سه سال پیش‌تر، فاقد مجلس قانونگذاری بود، امکان طرح آن وجود نداشت تا آن‌که در  شنبه سیزدهم آذر همان سال که مجلس سوم با حضور 68 نماینده گشایش یافت، بیان شد، مجلسی که البته خود، قربانیِ همین جنگ شد و تنها 345 روز بعد منحل شد. با این حال آخرین شاه قاجار در متن خود یادآور شد که «بدین لحاظ ماموران دولت را باید متوجه نماید که نباید وجها من‌الوجوه برا و بحرا کمک به همراهی یا ضدیت هریک از دول متخاصمه نموده اسلحه و ادوات حربیه برای یکی از طرفین تدارک یا حمل کنند و باید از طرفداری با هرکدام از دول متحاربه پرهیز و احتراز نمود. مسلک بی‌طرفی دولت متبوعه خود را کاملا رعایت نمایند و در تکمیل حفظ بی‌طرفی و صیانت روابط حسنه باز آنچه هیات دولت ما مصلحت داند به عرض برسد تا در اجرای مقررات آن امر ملوکانه شرف صدور خواهد یافت...



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code